Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, có khả năng lây lan nhanh và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm. Việc nhận biết sớm dấu hiệu và phòng ngừa đúng cách giúp hạn chế rủi ro cho sức khỏe cộng đồng.
Bệnh tay chân miệng là gì?
Bệnh tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất ở trẻ em dưới 5 tuổi nhưng người lớn vẫn có thể mắc bệnh. Tác nhân gây bệnh phổ biến bao gồm Enterovirus 71, Coxsackievirus A16 và một số chủng virus khác. Bệnh đặc trưng bởi các tổn thương dạng bóng nước ở tay, chân, miệng và có thể kèm theo sốt, mệt mỏi. Tay chân miệng có khả năng lây lan nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt dễ bùng phát thành dịch tại trường học, nhà trẻ và khu dân cư đông người.
Nguyên nhân gây bệnh tay chân miệng
Nguyên nhân chính gây bệnh tay chân miệng là do virus xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng, đường hô hấp hoặc qua các vết trầy xước trên da. Trẻ em có nguy cơ mắc bệnh cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thói quen sinh hoạt chưa đảm bảo vệ sinh. Virus có thể tồn tại trong phân, nước bọt, dịch mũi họng và các bọng nước trên da của người bệnh, từ đó lây lan sang người lành khi dùng chung đồ dùng cá nhân hoặc tiếp xúc gần.
Triệu chứng bệnh tay chân miệng thường gặp
Triệu chứng khởi phát
Ở giai đoạn đầu, bệnh tay chân miệng thường biểu hiện bằng sốt nhẹ hoặc sốt cao, mệt mỏi, đau họng, chán ăn và có thể kèm theo đau đầu. Những dấu hiệu này dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm siêu vi thông thường nên thường bị bỏ qua.
Triệu chứng toàn phát
Sau 1–2 ngày, người bệnh bắt đầu xuất hiện các nốt hồng ban hoặc bọng nước nhỏ ở lòng bàn tay, bàn chân, mông, gối và niêm mạc miệng. Các tổn thương trong miệng có thể gây đau rát, khiến trẻ khó ăn uống. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện nôn ói, thở nhanh, run tay chân, quấy khóc nhiều, đây là dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm cần được đưa đến cơ sở y tế kịp thời.
Biến chứng nguy hiểm của bệnh tay chân miệng
Mặc dù đa số trường hợp tay chân miệng có thể tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu không được theo dõi sát. Các biến chứng thường gặp bao gồm viêm não, viêm màng não, phù phổi cấp, suy hô hấp và rối loạn tim mạch. Những biến chứng này có thể diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Trong giảng dạy y khoa, các giảng viên tại Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và xử trí đúng bệnh tay chân miệng.
Cách điều trị bệnh tay chân miệng
Hiện nay chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus gây bệnh tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng và theo dõi biến chứng. Người bệnh cần được nghỉ ngơi, hạ sốt đúng cách, bù nước và điện giải, giữ vệ sinh da và miệng sạch sẽ. Tuyệt đối không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Trong các trường hợp có dấu hiệu nặng, người bệnh cần được nhập viện để theo dõi và điều trị kịp thời.
Cách phòng ngừa bệnh tay chân miệng hiệu quả
Phòng ngừa tay chân miệng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây lan và bùng phát dịch. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và vật dụng sinh hoạt, ăn chín uống sôi và che miệng khi ho hoặc hắt hơi. Trẻ mắc bệnh cần được cách ly tạm thời để tránh lây nhiễm cho trẻ khác. Kiến thức phòng bệnh tay chân miệng là nội dung quan trọng trong đào tạo ngành Cao đẳng Dược, giúp sinh viên có đủ năng lực tư vấn và hướng dẫn cộng đồng bảo vệ sức khỏe.
