Tăng men gan là tình trạng thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua do triệu chứng không rõ ràng. Nhận biết sớm các dấu hiệu tăng men gan và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp giúp bảo vệ chức năng gan và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Tăng men gan là gì?
Men gan là các enzyme do tế bào gan sản xuất, phổ biến nhất gồm AST (GOT), ALT (GPT), GGT và ALP. Khi tế bào gan bị tổn thương do bệnh lý hoặc tác động từ bên ngoài, các enzyme này sẽ tăng cao trong máu, được gọi là tình trạng tăng men gan. Đây không phải là bệnh mà là dấu hiệu cảnh báo gan đang gặp vấn đề và cần được theo dõi, điều trị kịp thời.
Tăng men gan có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt phổ biến ở người thường xuyên uống rượu bia, sử dụng thuốc kéo dài, người mắc bệnh gan mạn tính hoặc có chế độ sinh hoạt không lành mạnh.
Dấu hiệu tăng men gan thường gặp
Triệu chứng toàn thân
Ở giai đoạn đầu, tăng men gan thường diễn tiến âm thầm, khó nhận biết. Một số người chỉ cảm thấy mệt mỏi kéo dài, uể oải, chán ăn, giảm khả năng tập trung hoặc mất ngủ. Theo các thầy cô Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, đây là những biểu hiện dễ nhầm lẫn với căng thẳng, thiếu ngủ hoặc suy nhược cơ thể thông thường.
Khi men gan tăng cao hơn, người bệnh có thể gặp tình trạng sốt nhẹ, buồn nôn, nôn, sụt cân không rõ nguyên nhân và cơ thể suy nhược rõ rệt.
Dấu hiệu liên quan đến hệ tiêu hóa
Gan đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa và chuyển hóa. Do đó, khi men gan tăng, người bệnh thường có cảm giác đầy bụng, khó tiêu, chướng hơi, ăn nhanh no hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài. Một số trường hợp xuất hiện đau tức vùng hạ sườn phải, đặc biệt sau khi ăn đồ nhiều dầu mỡ hoặc uống rượu bia.
Biểu hiện ngoài da và nước tiểu
Một số dấu hiệu rõ ràng hơn của tăng men gan bao gồm vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu. Ngoài ra, người bệnh có thể bị ngứa da kéo dài, nổi mề đay hoặc da xỉn màu do gan suy giảm khả năng đào thải độc tố.
Nguyên nhân gây tăng men gan
Tăng men gan có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Phổ biến nhất là viêm gan virus (viêm gan A, B, C), lạm dụng rượu bia, gan nhiễm mỡ, tác dụng phụ của thuốc tây y, thuốc nam không rõ nguồn gốc hoặc thực phẩm chức năng sử dụng sai cách.
Bên cạnh đó, các yếu tố như béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, căng thẳng kéo dài và thói quen sinh hoạt thiếu khoa học cũng góp phần làm men gan tăng cao.
Cách điều trị tăng men gan hiệu quả
Điều trị nguyên nhân gây bệnh
Nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị tăng men gan là xác định và loại bỏ nguyên nhân. Với trường hợp do rượu bia, người bệnh cần ngừng hoàn toàn việc sử dụng đồ uống có cồn. Theo các thầy cô ngành Cao đẳng Dược, nếu tăng men gan do thuốc, cần trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh liều hoặc đổi thuốc phù hợp hơn.
Đối với viêm gan virus, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị chuyên khoa và theo dõi men gan định kỳ để kiểm soát bệnh hiệu quả.
Điều chỉnh chế độ ăn uống
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi gan. Người bị tăng men gan nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa. Hạn chế thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ, đồ ăn chế biến sẵn và thực phẩm chứa nhiều đường.
Uống đủ nước mỗi ngày giúp gan tăng cường đào thải độc tố. Đồng thời, cần tránh sử dụng rượu bia và các chất kích thích trong suốt quá trình điều trị.
Nghỉ ngơi và sinh hoạt hợp lý
Người bệnh nên ngủ đủ giấc, tránh làm việc quá sức và hạn chế căng thẳng kéo dài. Tập luyện thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội giúp cải thiện chuyển hóa và hỗ trợ chức năng gan hoạt động hiệu quả hơn.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Nếu các triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, vàng da, đau tức vùng gan kéo dài trên một tuần hoặc kết quả xét nghiệm cho thấy men gan tăng cao liên tục, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn điều trị. Việc tự ý dùng thuốc giải độc gan khi chưa có chỉ định có thể khiến tình trạng bệnh nặng hơn.
Tăng men gan là dấu hiệu cảnh báo sớm nhiều bệnh lý nguy hiểm liên quan đến gan. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu tăng men gan, kết hợp điều trị đúng nguyên nhân, điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học sẽ giúp bảo vệ gan và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.
